وه لیکان

گزيده اي از مطالب کتاب فر هنگ مردم گروس

بيجار بعد از جنگ جهاني اول شهري بود غارت شده و در دومين جنگ جهاني هم مورد تاخت و تاز نيروهاي متخاصم قرار گرفت و زيانهاي جاني و مالي فراواني متحمل شد شهر بيجار بنام گروس از زمانهاي گذشته دور شهرت داشته اين شهرستان بر طبق آمار سال 1364بالغ بر 390 هزار نفر جمعيت داشته وداراي سه بخش و8 دهستان و283 آبادي داراي سكنه مي باشد درباره وجه تسميه بيجار روايت هاي زيادي از جمله مي گويند چون اين منطقه زماني بيد زياد داشته و به آن بيدزار گفته اند كه بعدها به بيجار تغيير نام داده است و روايت ديگر اينكه ناصرالدين شاه شبي هنگام عبور از منطقه به درخواست امير نظام گروسي در بيجار سپري كرده وچون جار چي نداشته است و خواسته دستوراتي را به مردم بگويد اما جارچي در شهر نبوده لذا نام شهر را به بيجار تغيير داده است وغيره .....

محصولات عمده : لبنيات – حبوبات – پشم – پوست – قالي - و شغل مردم اين شهرستان بيشتر به كشاورزي – دامداري – و خدمات و فروشندگي مشغولند www.zibaweb.com

آب و هوا و طبيعت – شهر بيجار در دشتي موسوم به دشت بيجار كه حوزه اي است محدود به ارتفاعات جنوب دشت و ارتفاعات شمال رودخانه قزل اوزن ارتفاع متوسط دشت در حدود 1750متر از سطح دريا بوده و مساحت برابر  53000 هكتار مي باشد و 1920 متر از سطح دريا دارد و به آن بام ايران لقب داده اند بيشترين ميزان بارش در فروردين و كمترين آن در تيرماه است :

ناهمواريها : شهرستان بيجار درميان ناهمواريها ي استقرار يافته كه مانند حصاري كوهستاني از سنگهاي رسوبي و دگرگوني در اواخر دوران سوم زمين شناسي به صورت نسبتا مستقل درآمده شهر بيجار به دليل كوهستاني ، دشت كمي دارد و كوههاي زيادي دارد كه بلند ترين انها قله امافراده ايوب انصار و كوه زرنيخ – سياه منصور وشاه نشين و.... مي باشد

آبها ورودها : تلخيص : حميد رضا ترکمندي www.zibaweb.com

بيجار منطقه اي است داراي سفره هاي غني آبهاي زير زميني كه با حفر چا ههاي عميق 130 متري مورد بهره برداري قرار مي گيرد و رودهاي آن قزل اوزن كه شعبه غربي سفيد رود را تشكيل مي دهد و رود        قم چقاي – رود تلوار – رود اوزون دره ديگر رود هاي اين شهر  مي باشد

جانوران : زندگي جانوري اين منطقه بدليل وضع طبيعي و پوشش گياهي آن به ويژه آب از تنوع خاصي برخوردار مي باشد قوچ و ميش كوهي – خوك – خرس قهوه اي – روباه – خرگوش – جوجه تيغي – مار – انواع ماهيها و پرندگان مانند – كبك – چيل – زرده كوه – بلدرچين – كبوتر و غيره

ويژگي هاي اقتصادي – واردات و صادرات : واردات شهر عبات است از انواع حبوبات – ميموه – سبزيجات  وسايل كشاورزي – مواد غذايي .... و صادرات آن عبارت است از انواع قالي – گليم – گليمچه – عسل – پشم  گندم و لبنيات وغيره ......

كشاورزي – اراضي قابل كشت بيجار : 63% كل اراضي بيجار قابل كشت مي باشد منطقه بيجار براي كشاورزي داراي استعداد خاصي مي باشد اما عوامل همچون 1- كمبود آب 2 – بالا بودن هزينه توليد در امر كشاورزي 3- كوچكي و پراكندگي زمين هاي زير كشت 4- استفاده نادرست از كودهاي شيمائي و گراني موجب شده كه استفاده درستي از زمينها نشود و در نتيجه بهره لازم از آن زمينها برده نمي شود مهمترين محصولات كشاورزي اين شهرستان عبارت اند از 1- گندم و جو – كه بيشتر ديمي مي باشد                       2  - حبوبات مانند نخود – لوبيا – عدس 3- دانه هاي روغني مانند آفتابگردان – گرچك 4 - محصولات صنعتي مانند چغندر قند و توتون 5- محصولات جاليزي وصيفي مانند خيار – خربزه – گوجه فرنگي 6- ميوه ها : آلبالو گيلاس  

  7- سبزيجات

دامداري : اين منطقه بعد از كشاورزي بيشتر به دامداري متكي مي باشد – كه در اين منطقه پرورش گاو گوسفند و بز رواج دارد كه بيشتر از روشهاي سنتي استفاده مي شود در صورتي كه از روش مدرنيزه استفاده شود استعداد فراواني براي دامداري وجود دارد 

صنايع : در اين منطقه صنعت پيشرفت چنداني ندارد زيرا تا كنون كارخانه يا شركت مهمي در سطح منطقه احداث نگرديده است . از اين رو فعاليت هاي صنعتي راكد مانده است ولي خوشبختانه در دو سه سال اخير كارخانه سيمان كردستان و شركت گج خوشمقام واقع در شمال شرقي اين شهرستان احداث و شروع به فعاليت نموده اند و تعدادي زيادي از كارگران ساده و فني و ديپلمه هاي منطقه را تحت پوشش خود قرار داده اند . واحدهاي صنعتي موجود اكثرا به صورت ابتديي اداره مي شوند و با تمام ظرفيت كار نمي كنند و هيچ وجه جوابگوي احتياجات مردم منطقه نيستنند . صنايع موجود در اين شهرستان عبارت اند از : 1- صنايع فلزي مانند : آهنگري – تراشكاري 2- صنايع ساختماني مانند : موزاييك سازي – سنك بري 3- صنايع دستي مانند  قالي بافي – جاجيم و گليم و گليمچه بافي

مهاجرت : روستانشينان كه جهت رفع نيازمنديهاي اساسي خود به شهر روي آورده و سكني گزيده اند . تاثير قابل ملاحظه اي در تغيير تركيب جمعيت شهري داشته اند . بديهي است كه اين جابجايي از نواحي روستايي به نواحي شهري ، مشكلاتي از قبيل عمران شهري ، برنامه ريزي ، توسعه شهري و مصرف آب و برق را موجب مي گردد اميد است كه در آينده اين مسايل حاد حل شود

زبان : با توجه به اينكه مردم اين ناحيه با لهجه هاي كردي ، تركي و فارسي تكلم مي كنند ولي بايد گفت گويش كردي مهمترين لهجه مردم اين ناحيه است گويش كردي مردم بيجار ، شاخه اي از گويش اردلاني است .

خط : فارسي

نژاد : كردهاي بيجار مردماني هستنند از نژاد آريايي از شاخه هاي اصلي هند و اروپايي كه در چندين هزار سال قبل از ميلاد مسيح به اراضي و اماكن كنوني اين منطقه آمده اند از نطر لغوي به معناي دامداري و گله داري است و به معني كَله كوه ( كساني كه در كوه زندگي مي كنند و به گله داري اشتغال دارند ) مي باشد

مذهب : 70% تشيع 30% درصد تسنن              دين مسلمان

اقليت هاي مذهبي : تا قبل از سال 1355 تعداد معدودي يهودي و مسيحي در اين شهرستان زندگي      مي كردند ولي اكنون زندگي هيچ اقليتي در اين ديار به چشم نمي خورد .

بنا ها و مكانهاي تاريخي و آثار باستاني : در اين منطقه شهرستان بيجار آثار باستاني  و تاريخي متعددي وجود دارد كه عبارت اند از : آثار باستاني موجود ، محدود به تپه ا ي است كه در بخش مركز ي شهر قرار گرفته است و بناي قلاي بانگ : قلعه بالا و داراي ارزش تاريخي است اين قلعه در اصل قلعه بانو بوده كه به مرور زمان به قلعه بالا معروف گرديده است آرامگاه مرحوم شيخ عبدالحسين گروسي كه در سال 1324 شمسي وفات يافته آرامگاهش در خيابان 15 خرداد واقع است . بازار قديمي شهر از دو بخش تشكيل شده است بخش اول تشكل از سقف هاي گنبدي كه در حدود 60 سال عمردارد و بخش دوم كه نسبتا جديد    مي باشد با فرم شيرواني مسقف گرديده است در داخل اين بازار يك باب تيمچه قديمي وجود دارد و تاريخ احداث آن كه بر سر در تيمچه نصب گرديده ، سال 1347 هجري قمري رانشان مي دهد . اين تيمچه به سبك و شكل زيبايي به صورت گنبد با آجر تزيين شده است و در گذشته با نام تيمچه حاجي شهباز مشهور بوده است . تپه غيبي سور ، قلعه قم چقاي يا دره پادشاهان ، اين قلعه بسيار ديدني است زيرا بوسيله تونلي با عمق 40 پله از دل كوه و از سنگ كنده شده به پايين قلعه راه پيدا مي كند .

تَپه دِيونه : تپه ديونه در روستاي قبا سرخ ، تپه نجف آباد ، قلعه كوه چنگيز قلعه ، بناي سنگي اوج گبند ، آثار سد خاكي قديمي در جعفر آباد ، قلاقوره يا قلعه گبرها و هفت آسياب شريف آباد اَله گُزكه از نظر معماري و قدمت تايخي بسيار ديدني مي باشد و نيروي تفكر و خلاقيت هر بيننده اي را به شگفتي وا مي دارد .

پل صلوات آباد : تاريخ احداث اين پل معلوم نيست اما تاريخ قدمت ان روي دو عدد سنگ كه به ديواره آن نصب شده است سال 1315 هجري شمسي را نشان مي دهد . اين پل داراي نه’دريچه اصلي وهفت دريچه فرعي آبرو مي باشد و نماي آن آجر و سنگ است .

محرم يا عاشوراي حسيني در بيجار : مردم اين شهر در زنده نگه داشتن عاشوراي حسيني كه 1360سال پيش در دشت كربلا به وقوع پيوسته است بسيار متعصب و متاثرند بهمين جهت به محض مشاهده هلال محرم در آسمان چند علم سياه ومنقوش را بر پشت بام مساجد و تكايا  مي افرازند و طلاق آنها نيز با پارچه هاي سياه كه اشعار محزون و مذهبي بر آنها نوشته شده ، مي پوشانند هم چنين با پارچه هاي مربع يا مثلث شكل كه بر آنها نامهاي الله ، محمد ، علي ، حسن ، حسين ، فاطمه ، يا قمر بني هاشم و يا ابوالفضل نقش بسته است ستونها و طلاق نماهاي درون مساجد را مي پوشاند . در اين ماه بيشتر مردم بپاس شهيد شدن امام حسين و يارانش سياه پوش هستنند و در اين مدت خود رااز تمام شاديها بيگانه ميدانند و اصولا تمايلي به شادي خويش ندارند به همين مناسبت بيشر مردان ريش نمي زنند و زنان به آرايشگاه نمي روند و حنا نمي گيرند روز تاسوعا و عاشورا از خوردن سير و پياز به صورت خام اجتناب         مي نمايند زيرا خود را عزادار مي دانند روز عاشورا گروهي از مردان پا برهنه هستنند وعده اي آب نمي نوشند بپاس اينكه امام حسين در صحراي كربلا تشنه لب به شهادت رسيده است در همين ايام نذر و نيازهاي فراواني مي نمايند از جمله دادن حليم و طعام به فقرا و نياز مندان و سر بريدن قرباني در جلو هيئت هاي    عزا دار و تقسيم گوشت بين خانواده هاي حاجتمند . عزاداري مانند سينه زني و زنجير زني و غيره است .www.zibaweb.com

زندگي اجتمايي خانواده :

خويشي و زناشويي : زنان و دختران عموما با حجاب و مودب و محترم هستنند . از مردان خودي و آشنا    رو نمي گيرنند و آزادانه صحبت مي كنند بيشتر كارهاي اجتماعي و دولتي را دوست دارند از جمله شغل مقدس معلمي و مي توان تخمين زد كه كه هفتاد درصد زنان و دختران اين شهرستان به شغل معلمي اشتغال دارند با مردان غريبه و غيره آشنا كمتر اتفاق مي افتد كه صحبت وگفتگو نمايند طلاق زن و شوهر كمتر صورت مي گيرد اصولا زنان اعم از كارمند و خانه دار حمايت از شوهر و راحتي و آسايش و آرامش در مسائل اجتماعي و اقتصادي را وظيفه خود مي دانند و دوش به دوش مردان كار و تلاش مي نمايند تا بتوانند زندگي رضايت بخشي داشته باشند در صورت مرگ يكي از همسران كمتر اتفاق مي افتد كه ديگري همسري اختيار كند .

پارك ها و گردشگاهها :

پارك ها : اين شهرستان داراي چهار پارك به نامهاي 15 خرداد ، سوم خرداد ، 22 بهمن ، شاهد و پارك محله ريگ سياه مي باشد و همچنين داراي يك واحد شهربازي است كه از سال 1371 مورد بهره برداري قرار گرفته است .

گردشگاهها :   

گردشگاهها ي شهر عبارت اند از : بلوار آريا مهر ، كه بنام بلوار امام تغيير نام داده ، بلوار انقلاب ، بلوار شهيد رحماني ، بلوار طالقاني ، باغ صفا ، شهر بازي ، پاركها ، چمن پايين ، دوروزنه ، اين مكان داراي چشمه اي سرد و تعدادي درخت بيد و يونچه زار مي باشد كه در فاصله 2 كيلومتري جنوب شهر واقع است .

زيارتگاهها :

زيارتگاههاي اين نواحي عبارتند از : مقبره حمزه عرب ، صاحبه ، پير صالح ، پنجه علي ، مقبره سيد محمد   ني ني و مقبره فاضل گروسي از زيارتگاههاي بيجار به شمار مي آيد .

خصوصيات اخلاقي و چهره :